Wat is PEX en waar wordt het gebruikt?
PEX, ook geschreven als PE-X, is vernet polyethyleen. Die materiaalnaam komt u tegen op flexibele kunststofleidingen en in de beschrijving van bepaalde meerlagenbuizen. Fabrikanten leveren verschillende uitvoeringen voor verschillende toepassingen. Uponor noemt bijvoorbeeld aparte leidingen voor drinkwater, radiatoraansluitingen en combinaties van drinkwater en verwarming.
Bij sanitair is het onderscheid tussen aanvoer en afvoer essentieel. De waterleiding brengt koud of warm water onder druk naar een kraan. Het gebruikte water verlaat de wastafel of douche via de afvoer. De gebruikelijke PEX-waterleidingsystemen zijn geen vervanging voor die vuilwaterafvoer. Een verstopping van de wastafel zegt daarom niets over de geschiktheid van de PEX-aanvoer naar de kraan.
Niet iedere kunststofbuis is hetzelfde
Een volledig kunststof PE-X-buis en een meerlagenbuis met een aluminiumlaag zijn verschillende producten. Ook de maatvoering, toepassing en toegestane verbindingen kunnen verschillen. Kiwa onderscheidt voor drinkwater bijvoorbeeld certificatieschema’s voor PE-X en voor PE-X/Al. Een product met ongeveer dezelfde buitendiameter is daarmee nog geen uitwisselbaar onderdeel.
Bij bestaand leidingwerk is een scherpe foto van de opdruk nuttiger dan alleen de omschrijving witte of rode slang. Noteer merk, type en afmetingen als deze zichtbaar zijn. Zijn die gegevens onbekend, laat de leiding dan eerst identificeren voordat een onderdeel wordt besteld of een aansluiting wordt losgemaakt. Zo voorkomt u dat een materiaalkeuze op uiterlijk wordt gebaseerd.
Welke voordelen kan PEX bieden?
Flexibele leidingen kunnen handig zijn wanneer een leidingroute door beperkte ruimtes loopt. Afhankelijk van het ontwerp kan de installateur bochten maken binnen de toegestane buigradius en langere leidingstukken gebruiken. Uponor noemt flexibiliteit, een eenvoudige systeemverbinding en een lage buisruwheid als eigenschappen van zijn PEX-systeem. Dat zijn producteigenschappen, geen garantie voor iedere aanlegwijze.
Of die voordelen in uw woning opwegen tegen andere opties, hangt af van de bereikbaarheid en het werk dat toch al moet gebeuren. Bespreek bijvoorbeeld of een vloer al openligt, waar de aansluitpunten komen en of toekomstige toegang gewenst is. De goedkoopste meterprijs van een buis geeft geen volledig beeld van de kosten van een afgewerkte en gecontroleerde installatie.
Aandachtspunten bij de leidingroute
Kunststofleidingen vragen aandacht voor beweging door temperatuurverandering, ondersteuning en bescherming. Een buis mag niet naar eigen inzicht steeds krapper worden gebogen. Gebruik de grenswaarden en montagemethode van het gekozen systeem. Uponor waarschuwt in zijn technische documentatie bovendien tegen opslag of montage in direct zonlicht bij de beschreven PEX-leidingen.
Laat vooraf beoordelen hoe de leiding langs andere installaties en door bouwdelen loopt. Vraag waar ruimte voor beweging wordt gehouden en hoe beschadiging tijdens latere werkzaamheden wordt voorkomen. De juiste oplossing kan per situatie verschillen. Een zichtbare leiding in een kast stelt andere praktische eisen dan een leiding die achter een afgewerkte wand verdwijnt.
Buis, fitting en gereedschap vormen een systeem
De verbinding is een wezenlijk onderdeel van de installatie. Fabrikanten schrijven voor welke fittingen bij een buis horen en hoe die verbinding moet worden gemaakt. De technische informatie van Uponor noemt daarvoor goedgekeurde, aanbevolen verbindingen. Combineer dus niet op eigen initiatief onderdelen alleen omdat ze lijken te passen.
Vraag bij herstel welk systeem er al ligt en welke overgang nodig is. Laat ook vastleggen welke nieuwe onderdelen zijn gebruikt. Dat helpt bij toekomstig onderhoud en voorkomt zoeken wanneer een andere installateur later een aansluiting moet aanpassen. Een foto van een verbinding vóór het sluiten van de wand kan waardevol zijn, maar vervangt de vereiste controles tijdens het werk niet.
Drinkwater en verwarming stellen verschillende eisen
Voor een drinkwaterleiding moet de gekozen productuitvoering geschikt zijn voor contact met drinkwater en voor de bedoelde bedrijfsomstandigheden. Kiwa beschrijft hiervoor technische en hygiënische eisen in de certificering van kunststofleidingsystemen. Controleer de toepasselijkheid van het concrete product en certificaat; het algemene woord PEX op een verpakking is geen volledige kwaliteitsverklaring.
Bij verwarming spelen andere systeemvoorwaarden mee. Bepaalde verwarmingsbuizen hebben bijvoorbeeld een laag die de doorgang van zuurstof beperkt. Neem daarom niet aan dat een buis voor vloerverwarming ook als drinkwaterleiding kan worden gebruikt, of omgekeerd. Laat de toepassing bepalen aan de hand van de documentatie van de specifieke buis en het aangesloten systeem.
Welke controle hoort bij de oplevering?
Bespreek vóór aanvang welke controles worden uitgevoerd en op welk moment u de installatie weer mag gebruiken. Een druk- en dichtheidscontrole moet volgens de toepasselijke werkwijze worden uitgevoerd. Een korte blik op een droge koppeling is geen volledige beoordeling van het hele traject. Vraag om een vastlegging van de gebruikte producten en de uitgevoerde controle.
Leg daarnaast vast waar leidingen liggen voordat de afwerking wordt aangebracht. Bewaar overzichtsfoto’s waarop de route herkenbaar is, bij voorkeur met vaste herkenningspunten. Vraag welke aansluitpunten bereikbaar blijven en hoe een toekomstige lekkage kan worden geïsoleerd. Deze afspraken maken het resultaat beter onderhoudbaar en helpen bij een volgende verbouwing.
Vragen waarmee u offertes kunt vergelijken
Een bruikbare offerte beschrijft de installatie en de uitvoering. Daarmee kunt u beoordelen of voorstellen over hetzelfde werk gaan. Bespreek in ieder geval:
- Gaat het om drinkwater, verwarming, afvoer of meerdere afzonderlijke systemen?
- Welk merk en type leiding en welke passende verbindingen worden gebruikt?
- Welke delen van wand of vloer moeten open en wie verzorgt het herstel?
- Hoe worden de leidingroute, controle en oplevering vastgelegd?
- Welke bestaande onderdelen blijven zitten en wat vraagt afzonderlijk vervolgonderzoek?
Een klacht eerst goed onderscheiden
Een lekkende waterleiding, weinig water uit de kraan en een langzaam leeglopende wastafel zijn verschillende klachten. Beschrijf daarom wat u ziet in plaats van al een materiaal als oorzaak aan te wijzen. Vertel wanneer het probleem optreedt, of er recent is verbouwd en welke onderdelen bereikbaar zijn. Een foto van een zichtbare lekkage of leidingopdruk kan helpen bij de eerste beoordeling.
Gaat het om een afvoer die niet doorloopt, dan begint het onderzoek bij het afvalwatertraject. Gaat het om een lekkage in de wateraanvoer, bespreek dan hoe de aanvoer veilig kan worden afgesloten en welke hulp nodig is. Een keuze voor PEX hoort bij een passend installatie- of herstelplan, gebaseerd op de werkelijk aangetroffen situatie.

